Аријска Персија – Империјата на Ахменидите (Прв дел)

  • Империјата на Ахменидите
Аријците-Мидијци за многу кратко време започнале да се шират. Огромната територија била под нивна контрола. На смени ги заминувало аријското благородништво на племето Перса, кое заедно со нив стигнало во Ирнан. Персите се спомнуваат уште во асирските натписи од 9-ти век п.н.е. На пример, на натписот на асирскиот цар Салманасар III, каде историчарите го датираат  во 843 г.п.н.е., се говори за областа Парсуа – каде асирците добиле признавање за своите 27 цареви. Пред се, тоа биле племенските поглавици. Оваа територија била приближно еднаква со современата иранска покраина Фарс, што е арапизиран облик на збор Парс, кој ја означувала и земјата и народот на персијците, како и нивниот главен град Персеполис. Исиот тој асирски извор од крајот на 8 век п.н.е. ја споменува земјата Парсумаш, а во 714 г.п.н.е. записите на сирскиот крал Саргон II ги вклучува персијците, како поданици на тој цар.
Патем да кажам, на акадски името на овој цар значи “вистински цар” и звучи како Шарукин (Сар.ру.ки.ин), односно на акадски цар се изговара така – сар (на месото на “с” стои “ш”). На пример, титулата “кралот на Шумер и Аккад” на акадски се изговата „Сар Сумери у Аккади“. Меѓутоа, не е само титула на асирските владетели која звучи како на словенски – “цар”.  Главното божество на древните асирци бил богот на војната Ашур – ведскиот Асур, или древно-скандинавскиот Асир (што во суштина постанало како поим за еден од клановите на “боговите” односно Асирите/Асурите), а во древните текстови на лувијците Асирија се нарекувала Асуријавана, дел од територијата која многу подоцна постанала позната како Суреј и потоа Сирија.
Види за: Æsir
Познато е дека Сурија е ведскиот поим за богот на Сонцето. Освен тоа, според зборовите на хеленскиот историчар Кефалион, четвртиот цар на асирците бил царот по име Ариј. Погледнете ја статуата на асирскиот цар Ашурнасирбал. Погледнете само колку потсеќа на словенските кнезови од средниот век.
16142429_10209760206815461_6840676130453375748_n
Статуа од Кралот на Асирија – Ашурнасирбал 883-859 г.п.н.е.
Така што империјата на Асирија исто како и Сумер, не била семетска, како што сакаат да ни ја претстават многуте научници-оријанталисти. Бидејќи е многу смешно и тешко семитскиот цар да носи име Ариј, ниту името на земјата или високите богови со ведските имиња. Семитите на почетокот да ја создале Асирија, тие би и дале и на земјата и на врховните богови свои семитски имиња. Се знае која била владеечката каста во овие цивилизации. Во Асирија било исто како и во другите земји ширум светот – автохтоното население, во овој случај семитите, биле почестени од белите луѓе кој им ја донеле културата, државното уредување и знаењето, кои нормално постанале лидери, господари, ја сочунувале кастата на воини, свештеници и виши управители.
Да се вратиме сега на Персите. Во 553 г.п.н.е. владеталот на Парса по име Кир II (изворно персиски КиРус – Киј-Руш), подоцна наречен Велики, направил државен удар и седнал на мидијскиот престол. Кир бил од родот на Ахемендитите, наречен така според името на родоначалникот – Ахемен, водечкиот род во персиското благородништво, со име Пасаргади. Во исто време тој бил внук на мидијскиот владетел Астиага (Иштувегу), синот на ќерката по име Мандана била омажена за благородниот Перс по име Камбис (Камбуџија, Камбоџа). За ова говори и Херодот, а исто така и за тоа дека Астиаг наредил да се убие детето после пророчкиот сон. Тој сонувал, дека од утробата на неговата ќерка расте лоза и дека таа лоза ќе израсне и потоа низ цела Асија (Азија). Маговите-толкувачи на сонови му го објасниле сонот дека синот на неговата ќерка ќе биде крал наместо него. Тој наредил на својот управител Харпаг да го убие новороденчето, но искочило дека детето било испратено на воспитување кај некој пастир, а потоа, кога достиганл пубертет, се се открило. Харпаг платил за неисполнување на наредбата со животот на својот син. Грубиот крал наредил да се убие детето и да се зготви за неговиот татко јадење, каде што Харпаг не знаел и го изел својот син. Кога се било откриено, тој одлучил да се освети и му помогнал на Кир да го освои мидијскиот престол.

102010450_SB_cnt_3_lg

Median_Empire_and_modern_Iran.png
800px-Flickr_-_The_U.S._Army_-_www.Army.mil_(218).jpg
Американски војници кај рушевините на Асур во 2008 г.

Асур — рушевина од градот од последната Ашуритско кралство. Остатоците од градот се сместени на западното крајбрежје на реката Тигар, северно од придружната река Мал заб, во денешен Ирак, попрецизно во ел-Ширкет во покраина Саладин). Градот бил населен од средината на третиот милениум п.н.е (2600–2500 п.н.е) па се до XIV од нашата ера кога Тамерлан го масакрирал населението. Асур е исто името на главното божество во градот. Се сметал за врховен бог во Асиркиот пантеон и за заштитник на асирската држава. Во месопотамиската митологија тој бил исто што и вавилонскиот бог Мардук.

Самиот град Асур е прогласен за заштитено светско наследство од УНЕСКО, но еставено на списокот на загрозени места од светското наследство во 2003 г., поради борбите во таа област, и поради предлогот за изградба на брана, која ќе поплави дел од градот.

Асур е името на градот, и земјата со која владеел градот, и божество заштитник на градот. Подоцна се појавува во Асирската литература како Аншар, (An-sar (ki)), што најверојатно се читало како Асур. Името на божеството се запишувало како А-шур или Ас-сур, и во новоасирскиот било скратено на Ас каде подоцна постанало како термин за бог, односно едниот од клановите на “боговите” познати како Асури, наспроти Девите, каде едните влегле во братоубиствена војна со другите. Во Ведската литература во Индија, Асурите добиле демонски обележја, додека во Авестинската литература во Персија, Асурите (Ахурите) биле добрите богови, додека Девите (Даевите) биле демонските богови.

foto-423.jpg
foto-424.jpg
foto-425.jpg
foto-426
foto-427.jpg
Минијатура “Сонот на Астиага” , 1420-1440. , година, Мадрид, Национална библиотека, Шпанија;  “Сонот на Астиага” 1330-1340. година, Виена, Национална библиотека на Австрија; Минијатура Кир внукот на Астиага, царот на Мидија храни животни, мајстор Бусико (Boucicaut Master), Франција a 1410-1430. година;  “Сонот на Астиага”, Фрнација, 15-ти век; Минијатура “Сонот на Астиага”, 1482. г., соборната црква во Бриксена, Италија
Неверојатно, колку има легенди за персискиот крал Кир и сонот на мидискиот крал Астиага, и колку тие биле популарни во средновековната Европа. На интернет може да се најдат многу слики од 14-15 век, каде тоа го илустрираат. Важно е да се напомене дека на овие минијатури, јунаците на нив, се нацртани токму со европски изглед а сите жени со светла, па дури и со златна коса.
foto-428.jpg
foto-429.jpg
foto-430.jpg
foto-431.jpg
foto-432.jpg
Бакрорез “Кир, кралот на Персија” од собирот на четирите гравури “Најголемиот владетел на антиката” 1590 година, Витраж во протестантската црква Saint-Pierre-le-Jeune во Алзасу, Франција, Корица од романот Артаман или Кир! , Големата Нирнбершка хроника. Стр. 69, Кир во зборникот на Гијом Руиј “Promptuarii Iconum Insigniorum”
Кир бил многу популарен во средновековна Европа, него го прикажувале не само во средновековните минијатури, туку и на гравурите. На сликата е представена гравурата – “Kир, царот на Персија” од собирот на четирите гравури “Најголемите владетели во антиката” 1590 година, фламанскиот сликар и графичар Адријан Коларт  (Adriaen Collaert (1560-1618). На нив се прикажани Нин, царот на Ниниве, Кир, царот на Персија, Александар Македонски и Јулие Цезар (Метрополитен музеј, Њујорк).
Кир го прикажувале и на витражите во христијанските храмови. За персискиот цар исто така се пишувале и долги романи, како на пример “Артамен или Кир Велики” (1649-1653) Жорж и Мадлени де Скјодери. Овој љубовно-авантрустичен роман од 17-ти век генерално се смета за најдолгиот роман кој е некогаш издаден, што нема простор за изненадување. За неговото пишување биле потребни 1 954  зборови, на 13 095 страници поделени во 10 тома. Уште Кир заедно со другите персиски цареви Камбиза, Дариј и Смердис влегол во “Нирнбершката хроника” ретка книга издадена во 1493 година, која ја содржала хрониката на библиското создавање на светот, која илустрира 1809 цртежи, рачно обоени. Овие книги биле пример за други книги, едноставно кажано, од нив препишувале сите останати, па тогаш тие се нарекле мудри и според латинските зборови inkunabula, тие значат “почеток, колевка”. Книгите се објавени на латински и германски јазик
и тоа во не толку мал тираж – латинските книги според разни проценки биле од 1400-1500 примероци, а германските до 1000. Творецот на овие хроники се смета дека е Хартман Шедел (1440-1514) – човек со многу широки интересирања – лекар, хуманист и историчар и тој многу ги сакал книгите. Неговата библиотека, која била основа за Нирнбершката хроника, изнесувала 370 ракописи и 670 печатени книги – огромен број на “информативни медиуми” за приватно лица за тие денови. Или тој не бил приватно лице? Нажалост, кој бил всушност господин Шедел и зошто тој го прифатил пишувањето на образецот на библиската историја за народите во Европа, ние веруваме дека никогаш нема да дознаеме. И да, во Нирбершката хроника сите персиски цареви се прикажани со европски изглед, како и останатите ликови на стр 69 од “Хрониката ” вклучително и Мардохаја, Езру и Јудит. На еден Немија од некоја причину му дал семетски изглед.
Уште една интересна слика за Кир во збриката гравури, кој ја издал Гијом Руј, француски хуманист и голем издавач на книги во Лион, 1553 година. Збрираката се нарекува долго и сложено: “Збирка на слики со најзначајни луѓе во светот, со додаток на нивните животи, превземено во скратена форма од најдобрите одбрани автори” (лат. Promptuarii iconum insigniorum a veka hominum, subiectis eorum vitis, per compendium eks probatissimis autoribus desumptis). Во збирката се наоѓаат околу 950 портрети на историските личност, изработени со методот на ксилографија во форма на медал. Помеѓу нив се ликовите од Библијата, древните и средновековните истори, почнувајќи од Адам и Ева.
Меѓутоа, со ликот на Кир постои една необичност. Обично на медаљоните е пишувно полното име и уште некои букви – занимањето, чиновите или должноста. А, на сите медаљони, кои можат да се најдат на интернет, имињата се потполни на едната страна, дури и така долги како што е Артаксеркс. Згора на тоа, “положбата” на историската личност, од типот цар-rex, свештеник/светец, а понекогаш дури и неговата националност”, ставени се на другата страна. Потаму, тука необичноста е во тоа што скратеното име “Кир”  “Cirus”, пишано е со “и”, а не со “y”, и поделено е на два дела. Испаѓа дека е CI RUS.  Потаму, можеби Кир всушност го нарекувала Рус (на персиски се изговара Ku-ruš), а Ci означува некој положба, некоја припадност, или нешто друго. Исто се гледа и на гравурата на Адријан Коларт. Ако ги погледнеме внимателно буквите на врвот “CY RVS MAIOR”, тогаш може да се примети дека одвојувањето помеѓу CY и RVS е многу поголемо него помеѓу буквите, однсоно, тоа се два различни збора. Доволно е да се потсетиме на сликите со крстот на гробот на познатиот крал АРртур – главниот витез на цела Британија, која ја донел Вилјам Кемден во својата книга “Велика Британија” (1586).  На овој крст јасно се чита REX ARTU RIUSCAR ARTA RUS.
29598092_10213215615198511_4428421283584059291_n.jpg
Дури и на древните средновековни мапи на Џорџ Лили може да се прочита областа Русија во сред Шкотска, каде денеска оваа област се нарекува Ross County.
Посебна популарност имала приказната за обезглавувањето на Кир од страна на масагетската (скитската) царица Томирис. На сите им е позната оваа приказна, која ја раскажал Херодот. Кир преминувајќи ја реката Аракс и упатувајќи се на територијата на Масагетите на еден ден патување, по советот на лидијецот Крез, им организира на Масагетите замка. Персиците го напуштила кампот оставувајќи залихи на вино, кој го бранеле малобројниот дел, а главните сили се повлекле назад до реката. Масагетите, чим го совладале противнкот застанале и почнале да прославуваат со храна и вино и потоа заспале. Персиците дошле, убиле многу од нив, а уште повеќе ги заробиле, помеѓу нив и синот на царицата Томирис, кој командувал со Масагетите, чие име било Спаргапис. Дознавајќи за тоа, Томирис  упатила порака кон Кир: “Кире гладен за крв…..дај ми го мојот син и замини од оваа земја неказнето….Ако ти не го направиш тоа, тогаш ти се колнам во сонцето, како господарака на Масагетите, јас ќе те напојам со крв, додека не се заситиш”. Заробениот Спаргапис го убедува Кир да ги симне оковите од него, а кога бил ослободен и штом бил во состојба да владее со рацете си го одзел сопствениот живот.
Томирис, кога не ја послушал Кир, ја собрала целата своја војска и влегла во борба  со Кир. Големиот дел од персиската војска била уништена веднаш на лице место, а неговата глава Томирис ја ставила во винска торба, исполнета со човечка крв.
foto-435.jpg
Слика од Рубенс (1577-1640) Царицата Томарис му ја натопува главата на Кир во крв
Постојат докази и за спротивно од она што кажува Херодот. Дека персијците влегле во специјално оставен логор од Масагетите, и дека таму се запиле и заспале, и дека војниците на Томирис ги побиле заспаните воини, вклучително и Кир. За тоа ни говори Полиен, хеленски писател со македонско потекло од 2 век п.н.е. автор на есејот “Стратагеми” (8.28).
Всушност, биографијата на песискиот крал Кир има многу митски приказни. Неговиот дедо Астиагу имал ист сон како и кнезот Гостмисл и придружникот на таткото на Вилјам Завојевич, за растењето на растенија од утробата на жената, која ја прекрива својата круна цела Азија. Астиаг го зготвил синот на Харпаг исто како и Тантал својот син Пелоп, за да провери дали Зевс е сезнаен. Него го доеле со своето млеко животните, како Ромул и Рем. Меѓутоа, за Кир, не пишувал само Херодот, туку и старохеленскиот историчар Ктесиј, кој живеел во 5 век п.н.е. и 17 години поминал во дворот на Артаксерекс II. Тој напишал обемен труд “Персика”, кој се состои од 23 книги, каде е опишана не само историјата на Персија, туку и на Асирија и Мидија. Оргиналните извори за Кир всушност има малку, но тие постојат. Тоа е т.н. “цилиндар на Кир” каде е наведен списокот на победите, неговите милостиви постапки и претци, и неолку приватни вавилонски документи.
Cyrus_Cylinder_front.jpg
1359055418_2.jpg
f8d743802533bc12f5e2aa9f677abcb6.jpg
e10675d2751cfbf2d47005788340eda7
Приказ на персискиот цар Ксеркс во холивудскиот филм – “Eдна ноќ со Кралот” 2006 година издаден, базиран на новелата  Hadassah: One Night with the King , од Томи Тени и Марк Ендрју Олсон, каде во самиот филм пповторно им се лиже дупето на Јудеите.
На прашањето: Зошто персискиот крал Кир (перс. Курус) бил толку популарен во средниот век во Европа, одговорот е прилично едноставен. Во 14-15 век, а тоа е речиси во средината на последната Сварогова Ноќ, во Европа веќе сосема царувало христијанството – лунарниот култ на Дионис/Озирис, кој конечно го победил Соларниот култ на животот, чии последен бастион била Катарската/Богомилската црква која била уништена во крстоносните походи од 1209-1215. Се што е во врска со нив, со ведското знаење и науката воопшто, било темелно уништено и заменето со “правилните” информации, на пример, библиското создавање на светот (каде јудејското племе е главната ѕвезда) и останатиот примитивен фолклор, како и замената за вистинската историја на човештвото.

 

Крај на 1/6  дел 

Текстот продолжува……

Advertisements

Напишете коментар

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Промени )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Промени )

Twitter слика

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Промени )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Промени )

Connecting to %s